Supply chains zijn uitgegroeid tot geopolitieke hefbomen
Foto: Pixabay
Wie het vandaag over toeleveringsketens heeft, spreekt onvermijdelijk ook over geopolitiek. Handelsstromen, toegang tot grondstoffen en logistieke infrastructuur worden steeds minder uitsluitend door marktmechanismen bepaald, en steeds vaker door politieke en strategische keuzes. Die vaststelling staat centraal in het nieuwe jaaroverzicht van supply chain expert Alex Van Breedam, gebundeld in de masterclass ‘From 2025 to 2026: Supply Chains in a World That Refuses to Stabilise’. De analyse toont hoe het toenemende belang van geopolitiek, in wisselwerking met andere krachten zoals technologie en klimaat, leidt tot structurele volatiliteit in supply chains en waarom bedrijven veerkracht steeds explicieter moeten verankeren in hun strategische en bestuurlijke besluitvorming.
Geopolitiek weegt steeds zwaarder door
De masterclass analyseert de geopolitieke gebeurtenissen van 2025 door de lens van de toeleveringsketen. Alex Van Breedam identificeert zeven structurele aanjagers van verandering – economische groei, geopolitiek, tarieven, klimaat, technologie, arbeidsmarkten en regelgeving – die vandaag rechtstreeks ingrijpen op supply chain beslissingen. Die analyse wordt vertaald naar vier cruciale dimensies voor ondernemingen: volatiliteit, veerkracht, kosten en logistieke operaties.
Een centrale vaststelling is dat supply chains sinds 2025 steeds explicieter als beleidsinstrument worden ingezet. Importtarieven, handelsbeperkingen en strategische afhankelijkheden sturen niet alleen handelsstromen, maar beïnvloeden ook investeringsbeslissingen, netwerkstructuren en locatiekeuzes. Toegang tot schaarse grondstoffen, energie en logistieke infrastructuur komt onder toenemende druk te staan door geopolitieke spanningen, militarisering en verschuivende machtsblokken.
Structurele volatiliteit als nieuwe realiteit
Die ontwikkelingen leiden tot een bijna structurele vorm van volatiliteit in toeleveringsketens. Vooral tarieven bleken in 2025 een belangrijke bron van onvoorspelbaarheid. De klassieke Oost-West goederenstromen raakten ernstig verstoord, onder meer doordat China een aanzienlijk deel van zijn export naar de Verenigde Staten heeft omgeleid naar Europa.
Meer dan de helft van de bedrijven zag daardoor zijn supply chain kosten met tien tot vijftien procent stijgen. In de VS gingen sinds de invoering van nieuwe tarieven bovendien meer dan 1,2 miljoen supply chain jobs verloren.
“Supply chains functioneren niet langer in een stabiele economische omgeving”, stelt Alex Van Breedam. “Instabiliteit is de context geworden, niet de uitzondering.”
Supply chain schuift door naar de bestuurskamer
Sinds de coronapandemie volgen verstoringen elkaar in sneltempo op. Volgens Alex Van Breedam volstaat het niet langer om elke crisis afzonderlijk te beheersen. Ondernemingen moeten een structurele strategie voor supply chain veerkracht ontwikkelen, aangestuurd vanuit het hoogste bestuursniveau.
Waar de supply chain-functie vroeger vooral draaide rond transport en distributie, is ze vandaag uitgegroeid tot een sleutelfunctie in de onderneming. Beslissingen over energie- en grondstoffenaankoop, netwerkarchitectuur, voorraadbeleid en strategische partnerships hebben immers directe gevolgen voor zowel continuïteit als concurrentiekracht.
Investeringen zullen daarom steeds vaker worden afgewogen in termen van expliciete ‘veerkrachtkosten’: de prijs die organisaties bereid zijn te betalen om schokken op te vangen.
Vooruitblik op 2026
De vooruitzichten voor 2026 blijven volgens de analyse onzeker, zeker in Europa. Economische groei staat onder druk en de volatiliteit zal eerder toenemen dan afnemen. Risico’s die zich in 2025 al manifesteerden – onder meer op het vlak van geopolitiek en klimaat – zetten zich onverminderd door.
Alex Van Breedam formuleert negen aanbevelingen om bedrijven beter te wapenen tegen die toenemende volatiliteit en onvoorspelbaarheid. De kern daarvan is een verschuiving naar meer veerkracht en snellere, slimmere besluitvorming. In een structureel moeilijke omgeving kunnen performante organisaties net sneller een competitief voordeel uitbouwen, terwijl andere dreigen achterop te raken of zelfs volledig te verdwijnen.
De masterclass bestaat uit een videopresentatie, een podcast en een rapport en is vrij toegankelijk via: https://iscn.academy/from-2025-to-2026/
Alex Van Breedam is CEO van TRI-VIZOR, een bedrijf dat complexe samenwerkingsverbanden en supply chain ecosystemen ontwerpt en implementeert. Daarnaast is hij professor supply chain management aan Antwerp Management School, KU Leuven, UHasselt en IESEG Management School in Parijs.
