Keuze voor efficiëntie, traceerbaarheid en leesbaarheid

Het lijkt enigszins paradoxaal dat net een ‘groene’ sector worstelt met aanzienlijke afvalstromen. Verschillende initiatieven probeerden dat eerder te verhelpen, maar verzandden in goede intenties. “Als individueel bedrijf pak je dat moeilijk alleen aan”, stelt Dirk Bansemer, managing director bij Euro Plant Trays. “De supply chain kent veel partijen met hun eigen verwachtingen en bekommernissen. Bovendien bemoeilijkt de grote variatie aan traytypes geautomatiseerde hergebruikprocessen. Specifiek aan de sector is ook de kans op vervuiling of beschadiging van de trays. Dat vormt zowel op het vlak van logistiek als scanning een groot struikelblok.”

PPWR
Ervoer de sector voorheen al een toenemende urgentie, dan voert nu ook het wetgevende kader de druk op. De Packaging & Packaging Waste Regulation of kortweg PPWR stimuleert en verplicht het gebruik van herbruikbare verpakkingen. De meeste bepalingen van de verordening zijn van toepassing vanaf 12 augustus 2026. Voor de plastic trays in de bloemen- en plantensector geldt een overgangsperiode tot 31 december 2029. Na die datum is het gebruik van kunststofverpakkingen voor eenmalig gebruik in een B2B-context niet langer toegestaan voor binnenlands vervoer en vervoer binnen een groep. Voor vervoer naar een andere lidstaat ligt de lat voorlopig lager en geldt de ‘honderd procent’-regeling pas vanaf 2040.

Om die uitdaging en verplichting gezamenlijk aan te pakken, bundelen tientallen partijen uit de Europese sierteelt en retail de krachten. In augustus 2022 richtten acht bedrijven de coöperatie Euro Plant Trays op, die intussen is uitgebreid tot een dertigtal leden. Met Floréac telt het initiatief ook een Belgische vertegenwoordiger. Dirk Bansemer licht de werking toe: “De trays bestaan al voor minstens 35 procent uit gerecycleerde materialen. Bedrijven kopen de trays niet zelf aan, maar huren ze. De kweker plaatst de planten in de trays, waarna ze via de distributieketen hun weg vinden naar winkels en tuincentra. Eenmaal geleverd, vindt een ruil voor lege exemplaren plaats of stuurt het verkooppunt ze later terug. Om verlies te beperken en de retourstroom te garanderen, geldt doorgaans een systeem van statiegeld. Wanneer een tray kapot is, kan de gebruiker die inleveren. Het materiaal verwerken we na de gebruikscyclus tot een nieuwe tray.”

Drie labels
Cruciaal bij het succes van herbruikbare verpakking is een goed functionerend systeem voor retourlogistiek. Om die processen te ondersteunen, heeft Euro Plant Trays het Nederlandse bedrijf HB RTS aangesteld als neutrale pooloperator. Tot het dienstverleningspakket behoren onder meer het beheer van verhuurvolumes en optionele diensten zoals een-op-een omruiling van beschadigde items, reiniging en transport.

Euro Plant Trays biedt momenteel vier verschillende trayuitvoeringen aan. Op termijn moeten volgens de initiatiefnemers acht tot tien modellen volstaan om de markt af te dekken. Kenmerkend zijn de afgeronde hoeken en randen voor veilig manueel gebruik, afwateringsgaten aan de bovenkant en een gesloten bodem, met het oog op een gestroomlijnd voorraadbeheer.

Elke tray is voorzien van drie labels. De streepjescode geeft de naam van het artikel en het model weer. Ze maakt het bijvoorbeeld mogelijk de trays aan de kassa te scannen en ze in ruil voor statiegeld onder de consumenten te verdelen. Daarnaast zijn de plantenbakken ook uitgerust met een 2D-datamatrixcode en bijbehorende RFID-tag, met het individuele serienummer van de specifieke tray. “Op die manier kun je de te vervoeren goederen koppelen aan het serienummer van de tray”, zegt Dirk Bansemer. “Het is dus mogelijk bij elke stap van de supply chain de exacte locatie, inhoud en toestand van elke tray binnen de retourstroom te volgen. Die informatie is van goudwaarde voor de organisatie van de logistiek en planning, tot over de landsgrenzen heen.”

In-Mould Labeling
Dirk Bansemer beschouwt RFID als een toekomstgerichte keuze. “RFID-technologie stroomlijnt retourlogistiek, verlaagt arbeidskosten voor tellingen en vermindert het risico op verloren voorraad. Daarnaast is er een grote efficiëntiewinst. Waar het handmatig scannen van 132 trays met klassieke barcodes 119 seconden in beslag neemt, klaart de geautomatiseerde scanning van RFID-labels de klus in amper twee seconden.”

Ook verwijst hij naar studies van het European EPC Competence Center (EECC). “De resultaten illustreren dat Auto-ID en RFID aan belang winnen: negentig procent van de bevraagde bedrijven verwacht een groei in het gebruik ervan, als aanvulling op traditionele identificatiemethoden zoals barcodes en QR-codes.”

Euro Plant Trays opteert voor zogenaamde In-Mould Labeling (IML), waarbij je labels rechtstreeks integreert in het productieproces van de trays. “De RFID-tags zijn versmolten in de structuur van de tray, wat ze bestand maakt tegen de veeleisende omstandigheden van de tuinbouwsector. Dat in tegenstelling tot klassieke barcodes die snel vuil of beschadigd raken”, licht Dirk Bansemer toe. “Dat hebben we ook uitvoerig getest in situaties waarin klassieke optische systemen falen. Zelfs na de vorming van vuil, intensieve reiniging, blootstelling aan hoge temperaturen, wrijving en frequente manipulatie blijven de RFID-labels leesbaar.”

Besparingspotentieel
De coöperatie biedt leasemodellen van één, drie, vijf en tien jaar. Fabrikanten van de trays garanderen minstens honderd gebruikscycli of tien gebruiksjaren. Daarmee voldoet Euro Plant Trays ruimschoots aan de wettelijke vereisten voor hergebruik: afhankelijk van de interpretatie van de regelgeving volstaan minimaal dertig rotaties om aan de wettelijke vereisten tegemoet te komen.

Dirk Bansemer claimt dat hergebruik niet gepaard hoeft te gaan met extra kosten. Hij ziet voor veel bedrijven zelfs een besparingspotentieel. “Waar een wegwerptray 35 eurocent kost, rekenen wij een jaarlijkse vergoeding van zeventig eurocent aan. Hoe frequenter het gebruik, hoe lager de kosten per tray. Bij twee rotaties per jaar draai je dus al break-even. Maar meer dan vier gebruiksrondes zijn zeker haalbaar, waardoor je dus een financieel voordeel boekt ten opzichte van het gebruik van klassieke trays. Bovendien betaal je dankzij de herbruikbare trays geen plasticbelasting en krijg je de kans om jouw klanten een duurzaam verhaal te vertellen.”

KD