Eerste AutoStore in Belgische zorgsector

Maria Middelares is een zorgorganisatie die vier klinische sites beheert, verspreid over een brede Oost-Vlaamse regio: de twee algemene ziekenhuizen AZ Maria Middelares en AZ Sint-Vincentius Deinze en de twee medische centra in Gentbrugge en Aalter. Met meer dan 2.500 medewerkers, in totaal 800 bedden en jaarlijks 55.000 dagopnames is de groep in volle groei. “Met die expansie nam de nood aan bijkomende vierkante meters toe”, zegt CO-CEO Jan Blontrock. “Naast een groeiend tekort aan consultatieruimtes, operatiezalen en parkeergelegenheid ervoeren we ook een toenemend plaatsgebrek voor onze logistieke en facilitaire processen.”

Gesloten keten van producent tot patiënt
Om die uitdagingen op een toekomstgerichte manier vorm te geven, centraliseerde Maria Middelares het magazijn en de distributie-apotheek. De zorgorganisatie kocht in 2024 de gebouwen van Omega Pharma – later Perrigo – in industriezone De Prijkels, op de grens van Nazareth-De Pinte en Deinze. De site gaat vandaag door het leven als Logistiek en Facilitair Platform De Prijkels.

Jan Blontrock: “Door het centrale magazijn en de distributie-apotheek op een externe site te centraliseren, kunnen de klinische diensten op de bestaande sites zich maximaal ontwikkelen. De vlot bereikbare site buiten de stadscentra verlaagt meteen ook de verkeersdruk op onze zorgsites. Op die manier sluit het project ook aan bij onze bredere duurzame visie, waarbij we onder meer ook samenwerken met een lokale transporteur.”

Het nieuwe platform vult Maria Middelares in volgens de huidige en toekomstige noden van de gezondheidszorg. “We zetten sterk in op technologieën die aansluiten bij onze ambities als ‘smart’ ziekenhuis”, licht Jan Blontrock toe. “Robotisering en automatisering creëren voor onze mensen een stimulerende omgeving om de beste zorg op een duurzame manier aan te bieden.”

Aan de verhuizing zit een stevig prijskaartje van 25 miljoen euro vast. “Dit project is van een groot strategisch belang. Met behulp van automatisering en softwaregedreven aansturing richten we onze supply chain slimmer en efficiënter in”, meent Jan Blontrock. “De site draagt ook bij tot onze patiëntgerichtheid: robots zorgen voor een compacte en veilige opslag, aangevuld met een volledig geautomatiseerd sorteer- en pickproces voor zowel steriele als niet-steriele goederen en medicatie. Zo creëren we één gesloten keten van de producent tot het bed van de patiënt.”

Apotheekrobots
Centraal in het magazijn staan de receptiestations. Hier vinden de ontvangstactiviteiten van medische hulpmiddelen en medicatie door operatoren plaats. De ontvangst van distributie- en apotheekgoederen verloopt strikt gescheiden aan aparte werktafels. Enkel bevoegde personen, zoals de apotheker of apotheekassistent mogen medicatie ontvangen. Na een grondige controle wordt de vervolgroute bepaald en volgt de uitsortering op karren met verschillende bestemmingen.

Het magazijn beschikt over twee pickrobots van het type BD Rowa Vmax 160 voor de opslag en verdeling van medicatie. Ze maken een volledig geautomatiseerd sorteer- en pickproces mogelijk. In totaal bedraagt de opslagcapaciteit van beide apotheekrobots ongeveer 72.000 doosjes. Maria Middelares maakt gebruik van CUBIE-units: medicatiedragers met een elektronische chip. De apotheekrobot pickt die gevulde CUBIE-units om ze daarna veilig naar de verpleegafdelingen in de ziekenhuizen te transporteren. BD bouwde redundantie in: elke robot beschikt over twee grijparmen en beide robots zijn met elkaar verbonden. Bij een defect is er dus steeds een robot om op terug te vallen. De site in Nazareth-De Pinte is naar eigen zeggen het eerste logistiek centrum wereldwijd waar de vulling, opslag en picking van CUBIE-units op een externe site buiten het ziekenhuis plaatsvinden.

AutoStore
Blikvanger in het magazijn is het AutoStore-systeem dat Dematic heeft geïmplementeerd. Hoewel het om een primeur gaat voor de Belgische zorgsector, is het concept ondertussen genoegzaam bekend: robots bewegen zich over een rooster van meer dan 1.000 cellen waarin ze bakken tot dertien niveaus hoog stapelen. Doordat de robots de gevraagde bakken ophalen, krijg je een automatische ABC-werking: ‘slow movers’ zakken langzaam weg tot onderliggende niveaus, terwijl ‘fast movers’ zich steeds aan de bovenkant van het rooster bevinden. Het systeem is 24 meter diep, 18 meter breed en 4,5 meter hoog en biedt 2.000 kubieke meter opslagruimte.

AutoStore kan de operator elke 2,5 seconden een nieuwe bak aanbieden, goed voor tot wel 300 picklijnen per uur. Een pick-to-light-systeem ondersteunt dat proces. In een eerste fase plaatst Maria Middelares 5.900 bakken en robots op het rooster. In een volgende fase is een uitbreiding tot 12.000 bakken en extra robots mogelijk. Per dag is het systeem verantwoordelijk voor 65 procent van alle orderlijnen van het centrale magazijn en 25 procent van alle apotheekorderlijnen.

AutoStore bleek om verschillende redenen de meest aangewezen toepassing. “Eerder dan een automatiseringsproject hebben we deze realisatie benaderd als een totaalproject voor Maria Middelares”, legt Farly Orie, managing director Benelux & Nordics bij Dematic, uit. “De kwaliteit voor de patiënt staat voorop en het was onze taak om er de meest geschikte oplossing voor aan te reiken. Want een ziekenhuisorganisatie heeft nood aan een magazijn dat continu, efficiënt en vooral betrouwbaar werkt. Hoe sneller je via een automatiseringsoplossing producten kunt leveren, hoe beter voor de patiënt.”

Standaard voor zorgsector
Dat een ziekenhuis vooral kleine en lichte producten verwerkt, speelde eveneens in de kaart van een AutoStore-oplossing. “Bovendien moesten we ook rekening houden met de beperkte ruimte”, vervolgt Farly Orie. “Aangezien een AutoStore uiterst weinig vrije ruimte tussen de bakken nodig heeft, vormt het een van de meest compacte opslagsystemen op de markt. Het systeem is bovendien zeer redundant: wanneer een robot defect raakt, nemen andere robots zijn taken over. Een bijkomende troef is dat zo’n oplossing weinig operatoren vereist. Gezien de personeelsschaarste treedt dat argument overal nadrukkelijker op de voorgrond.”

Het project is het resultaat van een samenwerking tussen een breed scala aan partners. Zo tekende Logflow het magazijnconcept uit en fungeerde Juri als bouwpartner. Het WMS van C&W zorgt ervoor dat de verschillende magazijncomponenten met elkaar communiceren. Het analyseert alle orders om taken slim te groeperen voor elke magazijnzone.

Volgens Farly Orie zet Maria Middelares met dit magazijn een standaard voor de zorgsector. “De ziekenhuisbranche hinkt vaak wat achterop wanneer het op automatisering aankomt. Nochtans beschouw ik het als een hulpmiddel voor een efficiëntere werking en een maximale patiëntgerichtheid. Door automatisering komt er namelijk extra tijd vrij en creëer je een gestroomlijnd proces. De vooruitstrevende visie van Maria Middelares effent hopelijk het pad voor andere zorgorganisaties.”

Proeftuin van zorglogistiek
Die voortrekkersrol omarmt Jan Blontrock: “We beschouwen dit project niet alleen als een stap naar een slimme en financieel robuuste zorgorganisatie, maar zien ook ruimte voor een verdere verankering binnen een breder ziekenhuisnetwerk. Daartoe kijken we over het muurtje van onze organisatie en werken we voor de verdere uitbouw van deze site graag samen met collega-ziekenhuizen. Zo hebben we de ziekenhuizen van Tielt en Waregem al bij de conceptfase van deze site betrokken. We staan ook open voor andere organisaties en bedrijven om via samenwerkingen onze ambitie als proeftuin van innovatieve zorglogistiek waar te maken.”

Het management van Maria Middelares noemt de ombouw van de site ook een staaltje van teamwerk. “We richtten elf werven in, zoals logistiek, apotheek, bouw en technieken. Een adviesraad met experts uit externe zorgorganisaties zorgde voor onafhankelijke toetsing en kennisdeling. De creatie van een aangename werkomgeving en een mooi aanbod aan faciliteiten voor de medewerkers stonden voorop. Omwille van hun operationele kennis hebben we medewerkers van het centrale magazijn en de dienst apotheek nauw bij de uitwerking van de processen betrokken. Langs die weg konden we extra aandacht besteden aan de indeling en aankleding van de ruimtes, ergonomie en optimale workflows”, besluit facilitair manager Isabel Verniers.

KD